Historia 63. dywizjonu rakietowego Obrony Powietrznej
63. dywizjon rakietowy OP w Nadarzynie-Ruścu był jednym z pierwszych dywizjonów S-125 Newa formowanych w ramach 3. DA OPK w 1970 roku.
Rozkazem Dowódcy 1. KOPK z 31 marca 1970 r. rozformowano wówczas 64. pułk artylerii 3. DA OPK, dowodzony przez ppłk. dypl. Józefa Bolińskiego, na bazie którego utworzono nowe dywizjony:
- 60. do m. Chotomów–Olszewnica, dowódca mjr Jan Gawrysiak;
- 61. do m. Małocice, dowódca mjr Jan Pokorski;
- 62. do m. Borzęcin–Mariew, dowódca ppłk Wojciech Grądzki;
- 63. do m. Nadarzyn–Rusiec, dowódca ppłk Marian Pabian.
Nowo sformowane dywizjony, po przeszkoleniu i przyjęciu sprzętu, weszły w system dyżurów bojowych w styczniu i lutym 1971 r. W czerwcu 1971 r. wykonały na ocenę bardzo dobrą strzelania rakietowe na poligonie w byłym ZSRR, kolejne w roku 1974, 1979 i 1987.
W 1978 roku dywizjony, w tym i 63. dr OP, zostały przezbrojone na PZR S-125M.
Miejsce stacjonowania 63. dr OP w latach 1970-1999, od grudnia 1999 r. w Sochaczewie.
Obiekty 63. dr OP w latach 1970-1999 w Nadarzynie-Ruścu.
W 1994 roku dywizjon wykonał pierwsze bojowe strzelania rakietowe na poligonie w Ustce.
W grudniu 1999 roku dywizjon został przegrupowany na nowe stanowisko do Sochaczewa, a w roku 2003 zostaje przezbrojony na PZR S-125 Newa-SC.
Miejsce 63. dr OP w ugrupowaniu 3. Łużyckiej Dywizji Artylerii OPK – stan na 1970 rok.
Dywizjon obchodzi swoje święto 31 marca (decyzja nr 491/MON z 3 listopada 2008).
Dowódcy dywizjonu:
- ppłk Marian Pabian (od 1970 do 1978);
- mjr Wiesław Śliwowski (od 1978 do 1979);
- mjr Ryszard Miazek (od 1979 do 1981);
- mjr Karol Biela (od 1981 do 1984);
- ppłk Zbigniew Pieprzyk (od 1984 do 1995);
- kpt. Wojciech Sochacki (od 1995 do 1996);
- mjr Waldemar Nowicki (od 1996 do 2001);
- ppłk Andrzej Stopczyński (od 2001 do 2007);
- ppłk Waldemar Bociek (od 2007 do 2007);
- ppłk Dariusz Cichal (od 2007 do 2011).
Skład osobowy 63. dr OP w latach 1977-1979:
Dowództwo, Sekcja polityczna, Służby Techniczne i Kwatermistrzostwo.
- Dowódca: ppłk dypl. Marian Pabian (do połowy 1978), mjr dypl. Wiesław Śliwowski (10-11.1979)
- Zastępca dowódcy ds. politycznych: kpt. Tadeusz Gołębiewski
- Instruktor młodzieżowy: por. Stanisław Balcerzak
- Kinooperator: mł. chor. Bolesław Gustaw
- Szef sztabu – zastępca dowódcy: mjr Aleksander Woszczyński (do końca 1977), mjr Wiesław Śliwowski, p.o. por. Wiesław Zakrzewski
- St. pomocnik szefa sztabu ds. oper.-szkol.: kpt. Jan Szabat, por. Wiesław Zakrzewski (od 1978)
- Pomocnik szefa sztabu ds. łączności – d-ca plutonu łączności: por. Leszek Karwatka, p.o. plut. Mikołajczyk (od 1978)
- Kierownik kancelarii tajnej: st. sierż. Antoni Baran
- Referent organizacyjno-ewidencyjny: Elżbieta Zalewska-Zakrzewska
- Instruktor opchem i ppoż.: sierż. Jan Socha
- Szef służb technicznych: kpt. Wiesław Nowacki (do 02.1977), kpt. Józef Chruścielewski
- Szef służby uzbrojenia i elektroniki: por. Edward Dzięcioł, kpt. Eugeniusz Kuran (od 1978)
- Szef służby samochodowej: mjr Czesław Zdzieszyński
- Magazynier uzbrojenia-rusznikarz: st. sierż. Janusz Olesik
- Kwatermistrz: mjr Czesław Lipiński
- Kierownik PSO i dowódca PTG: sierż. Orbik (do końca 1977), sierż. Marian Witek (od 1978)
- Szef służby mundurowej: sierż. Jerzy Maczyński
- Szef służby żywnościowej: st. sierż. Adam Narożnicki
- Magazynier żywnościowy: sierż. Antoni Gołębiowski
- Magazynier MPS: sierż. Ryszard Kamiński
- Pracownik sł. żywnościowej: Karolina Florczak
- Lekarz: por. Janusz Wyroba, por. Wacław Górnicki (od połowy 1978)
- Pielęgniarka: Janina Cygan
- Płatnik: Grażyna Kalinowska
Bateria radiotechniczna.
- Dowódca baterii radiotechnicznej: por. Ryszard Sienkiewicz
- Szef baterii: sierż. Zbigniew Fidrych
- Dowódca SNR – starszy oficer naprowadzania: ppor. Władysław Dzierżawski
- Oficer naprowadzania: ppor. Marian Kaczmarek
- Technik kolumny UNW: mł. chor. Zdzisław Tyszkiewicz
- Technik SNR: mł. chor. Wojciech Mielczarczyk
- Dowódca zespołów zasilania SNR: st. sierż. Tadeusz Kraśniewski
- Dowódca RSWP: por. Michał Gmurczyk
Bateria startowa.
- Dowódca baterii startowej: kpt. Stanisław Zaczkowski (do połowy 1977), por. Ryszard Krasiński
- Szef baterii i dowódca pl. ochrony: st. sierż. Wacław Florczak
- Dowódca 1 plutonu startowego: por. Ryszard Krasiński
- Dowódca 2 plutonu startowego: por. Marek Perzyński, ppor. Ryszard Szulich (od 1978)
Pluton obsługi technicznej.
- Dowódca POT: kpt. Henryk Jaworski
- Dowódca RSKP: ppor. Zbigniew Nemeczek
- Technik RSKP: mł. chor. Roman Dyląg
- Mechanik UKS-400 i operator dźwigu ŻSH-6: st. sierż. Jerzy Daszkiewicz
- Mechanik: plut. Tadeusz Mądraszewski
- Mechanik: plut. Jan Śliwiński
W związku z reorganizacją WOPL w Siłach Powietrznych, 31 grudnia 2011 roku 63. dr OP i stacjonujące także w Sochaczewie 5. dr OP i 61. dr OP, zostały rozformowane.
W Sochaczewie powstał nowy 37. dr OP w składzie trzech zespołów ogniowych PZR S-125 Newa-SC.
Dzień dzisiejszy, dokumenty i fotografie
Jak wyglądają obiekty dywizjonu w Ruścu po 11 latach od ich opuszczenia? Oto kilka zdjęć wykonanych 15 i 17 czerwca 2011 roku przez ppłk. w st. spocz. Ryszarda Marka Sienkiewicza.
Ppłk w st. spocz. Ryszard Marek Sienkiewicz:
Ppłk Ryszard Sienkiewicz jest absolwentem Wojskowej Akademii Technicznej. Od sierpnia 1973 r. brał czynny udział w formowaniu 65. doar OPK jako Szef Służby Uzbrojenia i Elektroniki. Służbę w 65. doar OPK zakończył w grudniu 1976 r. Od grudnia 1976 r. do marca 1979 r. pełnił obowiązki dowódcy baterii radiotechnicznej w 63. dr OP w Ruścu, następnie do końca października 1982 r. pełnił obowiązki SSUiE w 61. dr OP w Małocicach. Od listopada 1982 do października 1993 r. służył w WAT na Wydziale Elektromechanicznym jako dowódca Parku Sprzętu, potem jako starszy konstruktor w Katedrze Budowy i Eksploatacji Rakiet.
W trakcie rekonesansu w rejonach obiektów 63. dr OP okazało się, że była to ostatnia okazja upamiętnienia na zdjęciach dywizjonu. Rozpoczęto właśnie karczowanie terenu i rozbiórkę pierwszych obiektów. Trwa przygotowanie terenu do budowy „nowych koszar”, ogrodzonego osiedla willowego.
Współrzędne geograficzne 63. dr OP: 52°04’20.30”N i 20°49’10.46”E. Obiekty dywizjonu zajmowały obszar o bokach około 790×535 m. Dokładnie zajmowane przez dywizjon pole powierzchni wynosiło 39,25 ha, w tym 16,88 ha przypadało na strefę administracyjną dywizjonu („A”) i 22,37 ha na strefę ogniową („B”). Długość ogrodzenia zewnętrznego wynosiła 2380 m, strefy „B” 1896 m.
Obiekty 63. dr OP w latach 1970-1999 w Nadarzynie-Ruścu.
Nieopodal byłych obiektów 63. dr OP znajdują się miejscowości Rusiec (1,8 km) i Nadarzyn (2,3 km). Z Nadarzyna do byłego miejsca stacjonowania dywizjonu prowadzi ulica Klonowa.
Brama wjazdowa do 63. dr OP w Nadarzynie-Ruścu.
Dyżurka oficera dyżurnego dywizjonu.
Punkt kontroli technicznej pojazdów samochodowych (PKT) 63. dr OP.
Budynek sztabu 63. dr OP.
Wejście do budynku sztabu 63. dr OP.
Korytarz na I piętrze sztabu na lewo od gabinetu dowódcy dywizjonu.
Sala konferencyjna w budynku sztabu dywizjonu.
Wejście do wartowni w budynku sztabu dywizjonu.
Magazyn wielofunkcyjny i z prawej budynek sztabu dywizjonu.
Koszary 63. dr OP, widok od strony kotłowni.
Koszary 63. dr OP, na pierwszym planie wejście na stołówkę, w głębi wejście na pododdziały.
Koszary 63. dr OP, z prawej okno kancelarii dowódcy baterii radiotechnicznej.
Schron stacji naprowadzania rakiet na strefie „B” 63. dr OP.
Pomieszczenia socjalne grupy bojowej na strefie „B” 63. dr OP.
Pomieszczenia socjalne dla żołnierzy w schronie SNR na strefie „B” 63. dr OP.
Minęły cztery miesiące od wykonania zdjęć przez ppłk. w st. spocz. Ryszarda Sienkiewicza, to był ostatni moment na udokumentowanie konstrukcji schronu SNR. Oto jak wyglądał schron SNR 16 października 2011 roku. Właściwie to nie wyglądał, tylko przestał istnieć. Zdjęcie wykonał płk rez. Krzysztof Przyk.
Ukrycia dla obsług startowych na strefie „B” 63. dr OP.
Ukrycia dla samochodów transportowo-załadowczych rakiet (STZ) na strefie „B” 63. dr OP.
Stanowisko dowodzenia POT na strefie „B” 63. dr OP.
Widok ogólny magazynu rakiet na strefie „B” 63. dr OP.
Magazyn rakiet na strefie „B” 63. dr OP.
Minęły cztery miesiące od wykonania zdjęć przez ppłk. w st. spocz. Ryszarda Sienkiewicza, to był ostatni moment na udokumentowanie konstrukcji magazynu. Oto jak wyglądał magazyn rakiet 16 października 2011 roku. Zdjęcie wykonał płk rez. Krzysztof Przyk. Jak widać magazyn dzielnie stawiał opór i… przestał istnieć.
Stanowisko POT nr 24 – montaż i zbrojenie ładunku bojowego rakiet w 63. dr OP.
Pełną dokumentację fotograficzną stanu obiektów 63. dr OP w Nadarzynie-Ruścu na dzień 17 czerwca 2011 roku można zobaczyć w Galerii Foto WRiA.PL w albumie zdjęć Ryszarda Marka Sienkiewicza pt. „Obiekty 63. dr OP w Nadarzynie-Ruścu.”
Na zdjęciu od lewej: dowódcą baterii startowej por. Ryszard Krasiński i dowódca baterii radiotechnicznej por. Ryszard Marek Sienkiewicz. W tle magazyn wielofunkcyjny i budynek sztabu 63. dr OP w Nadarzynie-Ruścu, rok 1978. Foto. z archiwum Ryszarda M. Sienkiewicza.
Rok 1977, ppor. Zbigniew Nemeczek i por. Ryszard Sienkiewicz przed sztabem dywizjonu. Foto: Z archiwum Ryszarda M. Sienkiewicza.
Rok 1977, por. Ryszard Sienkiewicz w magazynie broni. Foto: Z archiwum Ryszarda M. Sienkiewicza.
Rok 1978, na zdjęciu od lewej: por. Ryszard Sienkiewicz – dowódca baterii radiotechnicznej, st. sierż. Tadeusz Kraśniewski – dowódca zespołów zasilania ESD-200 i por. Władysław Dzierżawski – dowódca SNR. Foto: Z archiwum Ryszarda M. Sienkiewicza.
09 stycznia 2012 roku można powiedzieć, że obiekty 63. dr OP w Ruścu zostały ostatecznie zaorane. Na zdjęciu z prawej strony widać plac, gdzie kiedyś stał schron SNR.
Więcej zdjęć (16) wykonanych 09 stycznia 2012 roku można zobaczyć w galerii foto Ryszarda Marka Sienkiewicza pt. „63. dr OP w Ruścu zaorany.”