1. Zbudujemy własną tarczę antyrakietową…
W sierpniu 2012 roku, prezydent Bronisław Komorowski zaproponował budowę polskiej tarczy antyrakietowej, która miałaby jednocześnie stać się elementem wspólnej tarczy NATO. Początkowo deklaracja ta mogła budzić wątpliwości, jednak konsekwentne działania Prezydenta, w tym przesłanie do Marszałka Sejmu projektu ustawy gwarantującej fundusze na ten cel w latach 2014-2023, oraz zaprezentowany 11 grudnia 2012 roku przez ministra obrony narodowej Tomasza Siemoniaka “Plan modernizacji technicznej SZ RP w latach 2013-2022” (PMT 2013-2022), świadczą o poważnym podejściu do tematu. Dokument ten, w szczególności w części dotyczącej “Obrony powietrznej i przeciwrakietowej”, wzbudził nadzieję na zahamowanie destrukcji Wojsk OPL.
2. Amerykańska tarcza antyrakietowa
Amerykańska tarcza antyrakietowa jest przeznaczona do zwalczania rakiet balistycznych średniego i dalekiego (międzykontynentalnego) zasięgu. Projekt zakłada cztery etapy realizacji:
- Pierwszy etap (zrealizowany): rozmieszczenie wczesnego ostrzegania w Turcji i patrole amerykańskich okrętów z systemem Aegis na wschodnim Morzu Śródziemnym, co ma chronić Europę Południowo-Wschodnią.
- Drugi etap (do 2015 roku): budowa lądowej części systemu z rakietami SM-3 w wariancie Block-1B na terytorium Rumunii.
- Trzeci etap (2015-2018): powstanie kolejnej lądowej części systemu z rakietami SM-3 w wariancie Block-2A na terytorium Polski w Rędzikowie k. Słupska.
- Czwarty etap: uzyskanie zdolności przechwytywania rakiet międzykontynentalnych za pomocą rakiet SM-3 Block-2B.
Zakończenie budowy całego systemu amerykańskiej tarczy antyrakietowej planowane jest na lata 2020-2021.
Aegis BMD (AEGIS Ballistic Missile Defense) to morski system antybalistyczny USA i Japonii, opracowany w latach 70. do wykrywania, naprowadzania i kierowania ogniem, zapewniający ochronę przeciwlotniczą i przeciwrakietową floty oraz wspieranie US Navy, a także niszczenie celów nawodnych i podwodnych.
SM-3 (Standard Missile 3) to pociski kinetyczne przeznaczone do zwalczania pocisków balistycznych krótkiego i średniego zasięgu, wykorzystujące bezpośrednie uderzenie z prędkością 3,2 km/s. Projektowane dla okrętów, trwają prace nad wariantem lądowym.
3. Natowska tarcza antyrakietowa
Natowska część tarczy będzie sumą doświadczeń poszczególnych krajów i ma zwalczać rakiety średniego zasięgu. W ramach projektu powstaje wspólny system łączności i dowodzenia obroną przeciwrakietową, który ma osiągnąć pełną zdolność operacyjną do 2018 roku.
4. Polska tarcza antyrakietowa
System narodowy obrony powietrznej ma zwalczać cele powietrzne i rakiety krótkiego zasięgu, zgodnie z artykułem III traktatu waszyngtońskiego, który mówi o zdolności każdego państwa NATO do samoobrony. Prezydent podkreśla konieczność ochrony techniki wojskowej przed atakami rakietowymi i lotniczymi, wskazując na starzejące się PZR (S-125 Newa od 1969 roku, S-200WE Wega od 1985 roku), których żywotność, mimo modernizacji, to najwyżej 10-15 lat.
Budowa nowoczesnego systemu obrony przeciwrarakietowej ma rozpocząć się za dwa lata i potrwać dekadę, finansowana z budżetu MON bez dodatkowych obciążeń. PMT 2013-2022 zakłada kompleksową wymianę uzbrojenia przeciwlotniczego.
4.1. Zakup sześciu baterii przeciwlotniczego i przeciwrakietowego zestawu rakietowego średniego zasięgu “Wisła”
Zakończenie prac analitycznych zaplanowano na 2013 r., podpisanie umowy na 2014 r., a dostawy do 2022 r. Prawdopodobne jest zakup zestawów z pociskami Aster 30 (firmy MBDA) lub PAC-2/PAC-3 systemu Patriot (firmy Lockheed Martin i Raytheon).
Aster 30, wprowadzony do uzbrojenia Sił Powietrznych Francji w 2009 r. w ramach systemu SAMP/T (Mamba), jest jednym z najnowocześniejszych systemów średniego zasięgu. Może zwalczać cele powietrzne do 120 km na wysokości do 20 000 m i większej, a także cele balistyczne. Jedna bateria SAMP/T może jednocześnie zwalczać 32 cele. W październiku 2010 r. Aster 30 zniszczył cel imitujący pocisk taktyczno-operacyjny 8K14/R-300. Trwają prace nad wersją Block 1 NT do zwalczania pocisków balistycznych o zasięgu do 1000 km, z planowanym rozpoczęciem produkcji seryjnej na lata 2014-2015. Zaletą SAMP/T jest jeden unifikowany pocisk dla celów aerodynamicznych i balistycznych, a także możliwość zwalczania celów w sektorze 360° (w przeciwieństwie do Patriota, który działa w wydzielonym sektorze).
Podstawowe parametry Aster 30: ciężar 450 kg, długość 4,9 m, średnica 0,18 m, prędkość 4,5 Mach, górna granica strefy ognia 20 km, dalsza granica strefy ognia 100-120 km.
4.2. Zakup 11 baterii przeciwlotniczego zestawu rakietowego krótkiego zasięgu “Narew”
Planowany termin podpisania umowy w 2014 r., dostawy do 2022 r. Dalsza granica strefy ognia dla celów aerodynamicznych wynosi około 25 km. Prawdopodobny zakup jednego z przedstawionych zestawów:
- VL MICA firmy MBDA: zestaw z lądową odmianą rakiety “powietrze-powietrze” Mica, o zasięgu 20 km. Rakieta posiada autonomiczny układ samonaprowadzania (głowica termiczna lub aktywna radiolokacyjna). Pierwszym odbiorcą jest Oman.
- NASAMS II firmy Kongsberg: zestaw przeciwlotniczy wykorzystujący pociski AIM-120 AMRAAM, szeroko stosowany w Norwegii oraz w mniejszym stopniu w Hiszpanii, Chile, Finlandii i Holandii.
- PTAKI firmy Wojskowe Zakłady Uzbrojenia S.A. Grudziądz: mobilny zestaw krótkiego zasięgu do obrony bezpośredniej na polu walki, zwalczający zagrożenia powietrzne. Główne komponenty to radar JASKÓŁKA, wyrzutnia PELIKAN (z pociskiem SPARROW RIM-162 ESSM) i rakieta WRÓBEL.
- SLAMRAAM firmy Raytheon: zestaw przeciwlotniczy na samochodzie Humvee, składający się z pięciu pocisków AMRAAM, uzupełniający system Patriot w zwalczaniu celów na niskich pułapach.
- IRIS-T SL: zestaw przeciwlotniczy opracowywany na zamówienie Bundeswehry jako uzupełnienie systemów Patriot PAC-3, oparty na pocisku powietrze-powietrze IRIS-T, o zasięgu ok. 25 km.
4.3. Zakup 77 samobieżnych przeciwlotniczych zestawów rakietowych “Poprad”
Trwają badania zdawczo-odbiorcze dwóch zestawów. Podpisanie umowy na produkcję seryjną w 2013 r., dostawy do 2022 r.
Poprad (Bumar Elektronika S.A.) to samobieżny zestaw rakietowy do zwalczania celów powietrznych na małych i średnich wysokościach (od 10 m do 3500 m) i na odległościach (od 500 m do 5500 m) za pomocą pocisków “Grom”. Działa w dzień i w nocy, posiada pasywny system śledzenia celów i urządzenie zapytujące “swój-obcy”. Bateria składa się z wozu dowodzenia (system Rega-1), stacji radiolokacyjnej “Soła” i 4-6 wozów bojowych. Wóz bojowy na podwoziu samochodu Żubr (AMW) ma na wyrzutni 4 pociski rakietowe i 4 zapasowe.
4.4. Zakup 152 mechanizmów startowych i 486 rakiet przeciwlotniczych “Piorun” – zmodernizowanych rakiet “Grom”
Prace rozwojowe do 31.10.2014 r., dostawy w latach 2017-2020. Grom to polski przenośny zestaw rakietowy do zwalczania nisko lecących celów powietrznych, używany od 1995 roku.
4.5. Zakup 6 przeciwlotniczych zestawów rakietowo-artyleryjskich bliskiego zasięgu “Pilica”
Planowany termin podpisania umowy w 2014 r., dostawy do 2018 r. “Pilica”, opracowany przez WAT i Szefostwo OPL Sił Powietrznych w 2006 roku, to system obrony bazy lotniczej. Składa się ze stanowiska dowodzenia, mobilnej stacji radiolokacyjnej krótkiego zasięgu “Soła”, sześciu 23 mm zestawów rakietowo-artyleryjskich ZUR-23-2SP, sieci cyfrowej transmisji danych, systemu łączności i oprzyrządowania do obsługi rakiet Grom.
4.6. Zakup 12 zdolnych do przerzutu trójwspółrzędnych stacji radiolokacyjnych “Soła”
Dostawy do 2015 r. “Soła” (Bumar Elektronika S.A.) to mobilna małogabarytowa stacja radiolokacyjna do wykrywania i wskazywania celów powietrznych w systemach krótkiego i bliskiego zasięgu. Zasięg wykrywania 40 km, wysokość 8000 m, azymut 360°. Może śledzić do 64 tras i wykrywa śmigłowce w zawisie.
4.7. Zakup 19 zdolnych do przerzutu trójwspółrzędnych stacji radiolokacyjnych “Bystra”
Prace rozwojowe do 31.10.2014 r., planowane dostawy w latach 2017-2022. “Bystra” to w pełni cyfrowa, zmodernizowana odmiana stacji “Soła” o zwiększonych możliwościach.
5. Co dalej?
Dostawy PZR “Wisła” (5 szt.), “Narew” (8 szt.) i PPZR “Piorun” mają być kontynuowane po 2022 r. Dodatkowo, planowane jest pozyskanie pocisków manewrujących klasy “powietrze-ziemia” AGM-158 JASSM dla samolotów F-16 “Jastrząb” po 2015 roku.
6. Informacje bieżące…
- Lipiec 2013 r. – Inspektorat Uzbrojenia MON organizuje dialog techniczny dotyczący budowy systemu obrony przeciwlotniczej i przeciwrakietowej w Polsce, w szczególności rakietowego zestawu przeciwlotniczego średniego zasięgu “Wisła”. W dialogu uczestniczyły firmy z USA, Hiszpanii, Włoch, Europy (MBDA, Thales), Turcji, Izraela oraz polskie podmioty.
- 28.01.2014 r. – MON wybrało pięć podmiotów do dalszego etapu dialogu w sprawie “Wisły”: francuski Thales, amerykańsko-niemiecko-włoski MEADS Intl., amerykański Raytheon, rząd Izraela oraz konsorcjum polskich firm z MBDA jako podwykonawcą. Rozmowy miały rozpocząć się na początku marca i dotyczyć dostarczenia 8 zestawów rakietowych średniego zasięgu.
- 14.04.2014 r. – Podpisano list intencyjny w sprawie studium wykonalności systemu rakietowego krótkiego zasięgu, prowadzone przez Politechnikę Warszawską, Wojskową Akademię Techniczną i Polski Holding Obronny.
- 19.04.2014 r. – Rozpoczęły się prace przy budowie “amerykańskiej tarczy w Polsce”, z ogłoszeniem przetargów na budowę instalacji w Redzikowie pod Słupskiem.
- 30.06.2014 r. – Po sześciu miesiącach rozmów, Inspektorat Uzbrojenia MON zakończył fazę analityczno-koncepcyjną i ogłosił, że do ostatecznej rywalizacji o warte kilkanaście miliardów złotych zlecenie staną francuskie konsorcjum Eurosam (oferujące zestawy SAMP/T z pociskami Aster 30) oraz amerykańska firma Raytheon (z zestawami Patriot z rakietami Patriot PAC-3).
Wszystko wskazuje na to, że plany modernizacji obrony powietrznej w Polsce są bardzo ambitne i idą w kierunku znaczącego wzmocnienia zdolności obronnych kraju. Czy te plany uda się zrealizować zgodnie z harmonogramem?