System rakietowy S-200 (oznaczenie NATO: SA-5 Gammon) stanowił jeden z kluczowych filarów sowieckiej obrony powietrznej w okresie zimnej wojny. Został zaprojektowany do zwalczania celów powietrznych na dużych odległościach i wysokościach, takich jak strategiczne bombowce czy pociski manewrujące. Prace nad systemem rozpoczęto pod koniec lat 50., a jego głównym celem było zabezpieczenie przestrzeni powietrznej przed zagrożeniami z dużych dystansów.
Pierwsza wersja – S-200A „Angara” – weszła do służby w 1967 roku i charakteryzowała się zasięgiem do 160 km oraz pułapem rażenia do 20 km. Kolejne modyfikacje, takie jak S-200V „Wega” i S-200D „Dubna”, znacznie zwiększyły te możliwości – odpowiednio do 240 km i nawet 300 km z pułapem do 40 km.
System składał się z dużych, dwustopniowych rakiet napędzanych ciekłym paliwem, wspomaganych przez silniki startowe na paliwo stałe. Rakiety były naprowadzane półaktywnie radarowo, co oznaczało konieczność ciągłego oświetlania celu przez radar naziemny. W tym celu używano stacji 5N62 „Kwadrat-Par”, odpowiedzialnej za wykrywanie i śledzenie celów powietrznych.
W Polsce system S-200 został wprowadzony do użytku w ramach obrony powietrznej Wojska Polskiego. Rozlokowano go w kilku strategicznych punktach kraju, m.in. w jednostkach rakietowych w Mrzeżynie, Chruścielu i Bemowie Piskim. Był zintegrowany z krajowym systemem dowodzenia i obserwacji radiolokacyjnej.
Z biegiem lat, mimo imponujących parametrów, system S-200 został stopniowo zastępowany nowocześniejszymi rozwiązaniami, jak mobilny S-300. Niemniej, w niektórych krajach – zmodernizowane wersje S-200 są nadal używane. W Polsce system został wycofany na początku XXI wieku, jednak jego historia pozostaje ważną częścią rozwoju rodzimej obrony przeciwlotniczej.
