(Jednostka Wojskowa 4048)
Opracowano na podstawie broszury zredagowanej przez J. Popławskiego i M. Zajączkowskiego z okazji XXX-lecia dywizjonu. Dywizjon w ramach restrukturyzacji w 2000 roku został rozformowany.
Początki 40 dywizjonu rakietowego Obrony Powietrznej sięgają 1969 roku, kiedy to 24 kwietnia do miejscowości Dobra Szczecińska po przeszkoleniu w Centrum Szkolenia Specjalistów Artylerii i Radiotechniki w Bemowie Piskim przybyła grupa organizacyjna. Jednak historia dywizjonu związana jest ściśle z wyspą Wolin, a zwłaszcza z miejscowością Kołczewo. Tu właśnie 16 sierpnia 1969 roku po przejęciu koszar i obiektów rozpoczęły służbę kolejne pokolenia żołnierzy strzegących powietrznych granic Polski.
Początki istnienia to okres intensywnego szkolenia, przyswajania wiedzy i zdobywania nowych doświadczeń w celu przygotowania stanu osobowego jednostki do strzelań poligonowych oraz pełnienia dyżurów. Już pierwsze strzelania wykonane w lipcu 1970 roku udowodniły, że jednostka przygotowana jest bardzo dobrze do tych zadań.
Kontynuując tradycje dobrej i ofiarnej służby, dywizjon uzyskiwał bardzo dobre wyniki, wnosząc swój wkład w obronność Polski. Wypełniając przez 31 lat swoje zadania, utrzymując serdeczne kontakty ze społeczeństwem, władzami administracyjnymi, instytucjami i zakładami pracy na Wyspie Wolin dywizjon uczestniczył aktywnie w rozwoju regionu, WLOP i obronności kraju. Pamiętając cały czas o osiągnięciach poprzedników kadra i żołnierze, bogatsza ich wiedzą i doświadczeniem, rozwijał i doskonalił swój kunszt przeciwlotniczy. Podejmując nowe wezwania, wynikające między innymi z członkostwa w NATO i modernizacji wojsk, dywizjon brał udział w szkoleniach i ćwiczeniach międzynarodowych.
40 dr OP w Kołczewie, tak jak inne dywizjony 26. Brygady Rakietowej Obrony Powietrznej, rozmieszczony był na północno-zachodniej rubieży Polski i przeznaczony do zwalczania środków napadu powietrznego przeciwnika na małych i średnich wysokościach, niezależnie od warunków atmosferycznych i pory doby. W systemie obrony powietrznej Rzeczypospolitej Polski bronił i osłaniał:
- przegrupowujące się i prowadzące działania obronne wojska lądowe;
- ważne obiekty administracyjne, kulturalne oraz zakłady przemysłowe i zespoły portowe;
- inne jednostki i elementy ugrupowań stanowiące o sile i skuteczności działania WLOP.
40 dr OP dowodzony, w roku XXX-lecia, przez mjr. Stefana DYMAŃSKIEGO powstał w 1969 roku i wchodził organizacyjnie w skład 26. Brygady Artylerii OPK. Brygada powstała na mocy zarządzenia Nr 0146 Dowódcy WOPK z dnia 13 grudnia 1967 roku na bazie rozformowanego w Szczecinie 129. Samodzielnego Pułku Artylerii Przeciwlotniczej. W pierwszym okresie formowania większość kadry stanowili żołnierze zawodowi tego pułku. Sztab brygady i dywizjon dowodzenia początkowo stacjonował w Szczecinie, a od lipca 1970 roku w Gryficach.
Na miejsce dyslokacji 40 dr OP wyznaczono miejscowość Kołczewo na Wyspie Wolin. Moment powstania dywizjonu wiąże się z przybyciem w dniu 24 kwietnia 1969 roku do miejscowości Dobra Szczecińska grupy organizacyjnej z Centrum Szkolenia Specjalistów Artylerii i Radiotechniki pod kierownictwem pierwszego dowódcy mjr. Henryka KOSOWSKIEGO. Grupa zajęła się przygotowaniem bazy koszarowej i specjalistycznej dla nowego dywizjonu. Dnia 16 sierpnia 1969 roku na nowe miejsce przybyły stany osobowe dywizjonu. W krótkim czasie urządzono koszary oraz stanowiska bojowe.
Był to dla dywizjonu szczególnie trudny okres, przyswajania wiedzy w nowych warunkach, zgrywania zespołów i zdobywania kolejnych doświadczeń w służbie. Dywizjon wyposażono w nowoczesny wówczas zestaw rakiet przeciwlotniczych typu S-75M „Wołchow”. Wkrótce też dywizjon został włączony w system obrony przeciwlotniczej wybrzeża morskiego.
W latach 1972-1975 dywizjonem dowodził Zastępca Dowódcy WLOP – Szef Wojsk Obrony Przeciwlotniczej, wówczas kapitan – gen. bryg. Franciszek Żygis. Od lewej:( maj 1973 r.) kpt. Goliwons kpt. Franciszek Żygis i szef sztabu kpt. Zygmunt Kunkel.
W lipcu 1970 roku dywizjon uczestniczy w pierwszych strzelaniach bojowych na poligonie w byłym ZSRR, uzyskując ocenę bardzo dobrą. Od tej pory dywizjon brał udział w wielu ćwiczeniach i strzelaniach bojowych na różnych poligonach.
Do najważniejszych z nich należały:
- czerwiec 1974 r. – udział dywizjonu w strzelaniu bojowym na poligonie w byłym ZSRR – ocena bardzo dobra;
- wrzesień 1978 r. – udział dywizjonu w ćwiczeniu poligonowym w Mierzęcicach – zdobycie tytułu wicemistrza wojsk OPK
- maj 1979 r. – udział w strzelaniu bojowym na poligonie w byłym ZSRR – ocena 4,79;
- czerwiec 1980 r. – udział w ćwiczeniach z wojskami państw byłego Układu Warszawskiego pod kryptonimem „Granit ’80”;
- kwiecień 1982 r. – udział w ćwiczeniu „Ocelot ’82”;
- maj 1991 r. – udział w ćwiczeniu „Ocelot ’91”;
- maj 1999 r. – udział w ćwiczeniu wojsk NATO – „Ocelot ’99”.
Długi okres służby kołczewskiego dywizjonu upłynął pod znakiem dyżurów bojowych, pełnionych w systemie obrony przeciwlotniczej kraju oraz intensywnego szkolenia i kontroli. W listopadzie 1972 roku dywizjon był inspekcjonowany przez Główny Inspektorat Szkolenia i uzyskał ocenę 4,13. W 1975 roku pododdział wizytował Minister Obrony Narodowej generał armii Wojciech JARUZELSKI oraz dowódca 2 Korpusu Obrony Powietrznej generał bryg. pil. W. HERMASZEWSKI wraz z ówczesnym Ministrem Przemysłu Maszynowego T. WRZASZCZYKIEM. W 1978 rokudywizjon brał udział w ćwiczeniach poligonowych w Mierzęcicach, w których zdobyła tytuł II Wicemistrza Wojsk OPK.
Rok 1979 należał do przełomowych w dziejach dywizjonu – dywizjon w roku jubileuszowym (10-lecia) zdobyła pierwsze miejsce w zawodach użyteczno-bojowych Wojsk OPK, została odznaczona medalem pamiątkowym „Za Zasługi dla WOPK” oraz otrzymała tytuł „Przodującego Dywizjonu” nadany przez dowódcę brygady.
W latach 1983 – 1998 dywizjon został poddany kontroli przez Główną Inspekcję Sił Zbrojnych, uzyskując oceny dobre. Na sukcesy te złożył się wysiłek i praca wszystkich żołnierzy oraz pracowników cywilnych wojska dywizjonu. Rok 1999stanowił bardzo ważny etap działalności dywizjonu. Dywizjon uczestniczy wspólnie z przeciwlotnikami Niemiec i Czech we wspólnym międzynarodowym ćwiczeniu przeprowadzonym według standardów NATO pod kryptonimem „Ocelot ’99”. W ramach ćwiczeń dywizjon wykonał strzelanie bojowe na poligonie w Ustce. Uczestnictwo dywizjonu w ćwiczeniach potwierdziło dobre przygotowanie jego stanu osobowego do działań.
Kalendarium
| Data | Wydarzenie |
|---|---|
| 24.04.1969 | Przybycie grupy organizacyjnej do miejscowości Dobra Szczecińska celem założenia 40 dr OP (JW 4048) |
| 08.1969 | Przyjęcie koszar i obiektów w miejscowości Kołczewo |
| 16.08.1969 | Przybycie stanu osobowego do miejscowości Kołczewo |
| 07.1970 | Udział dywizjonu w strzelaniu bojowym na poligonie w byłym ZSRR |
| 11.1972 | Kontrola dywizjonu przez Główny Inspektorat Szkolenia |
| 06.1973 | Udział w ćwiczeniu poligonowym w miejscowości Mrzeżyno |
| 06.1974 | Udział dywizjonu w strzelaniach poligonowych w Aszałuku |
| 06.06.1975 | Przybycie do dywizjonu Ministra Obrony Narodowej gen. armii Wojciecha Jaruzelskiego |
| 13.08.1975 | Jednostkę wizytował Dowódca 2 Korpusu Obrony Powietrznej gen. bryg. pil. Władysław Hermaszewski wraz z Ministrem Przemysłu Maszynowego Tadeuszem Wrzaszczykiem |
| 09.1978 | Udział w ćwiczeniu poligonowym w miejscowości Mierzęcice |
| 05.1979 | Udział dywizjonu w strzelaniu bojowym na poligonie w byłym ZSRR |
| 16.08.1979 | Obchody X-lecia istnienia dywizjonu |
| 1979 | Udział w zawodach użyteczno-bojowych Wojsk OPK |
| 23.11.1979 | Odznaczenie dywizjonu medalem pamiątkowym „Za Zasługi dla WOPK” |
| 11.1979 | Nadanie dywizjonowi tytułu „Przodujący Dywizjon” |
| 06.1980 | Udział w ćwiczeniach z wojskami państw byłego Układu Warszawskiego pod kryptonimem „Granit ’80” |
| 04.1982 | Udział w ćwiczeniu „Ocelot ’82” |
| 11.1983 | Kontrola dywizjonu przez Główną Inspekcję Sił Zbrojnych |
| 15.05.1986 | Udział dywizjonu w strzelaniu bojowym na poligonie w Aszałuku |
| 09.1989 | Obchody XX-lecia dywizjonu |
| 05.1991 | Udział w ćwiczeniu „Ocelot ’91” |
| 04.1992 | Udział w ćwiczeniu poligonowym w m. Nadarzyce |
| 09.1994 | Obchody XXV-lecia istnienia dywizjonu |
| 02.1998 | Kontrola dywizjonu przez Główną Inspekcję Sił Zbrojnych |
| 04.1999 | Uczestnictwo w szkoleniu poligonowym w miejscowości Babie Doły |
| 05.1999 | Udział w ćwiczeniu wojsk NATO – „Ocelot ’99” oraz wykonanie strzelania bojowego na poligonie w miejscowości Ustka |
| 25.09.1999 | Obchody XXX-lecia dywizjonu |
Poczet dowódców dywizjonu
| Dowódca | Okres |
|---|---|
| mjr Henryk KOSOWSKI | 1969 |
| mjr Jan WIATROWSKI | 1969-1970 |
| mjr Józef KRZESAK | 1970 |
| kpt. Henryk KAŹMIEROWSKI | 1970-1972 |
| kpt. Franciszek ŻYGIS | 1972-1975 |
| kpt. Marian ŻUREK | 1975-1977 |
| kpt. Wojciech KOŁODZIEJ | 1977-1983 |
| ppłk Kazimierz KORBIK | 1983-1988 |
| kpt. Stanisław LEWONIEWSKI | 1988-1989 |
| kpt. Marian WIESE | 1989-1990 |
| kpt. Zbigniew KOWALCZUK | 1990-1991 |
| ppłk Andrzej PASTERNAK | 1991-1998 |
| mjr Stefan DYMAŃSKI | 1998- |
Kadra służąca w dywizjonie w XXX rocznicę jego powstania
| Stop. | Imię i Nazwisko |
|---|---|
| mjr | Stefan Dymański |
| kpt. | Artur Świeboda |
| kpt. | Tomasz Koćwin |
| kpt. | Grzegorz Liszewski |
| kpt. | Arkadiusz Straszak |
| kpt. | Marian Olech |
| por. | Janusz Ochmiński |
| por. | Marek Zmidziński |
| por. | Mariusz Żegnałek |
| chor. szt. | Marek Lysy |
| mł. chor. szt. | Krzysztof Matraszek |
| mł. chor. szt. | Maciej Szyć |
| st. chor. | Cezary Błoński |
| st. chor. | Zdzisław Krakowski |
| st. chor. | Ignacy Pośpiech |
| st. chor. | Marek Buła |
| st. chor. | Arkadiusz Chlebowski |
| st. chor. | Roman Bzdyra |
| chor. | Sławomir Freda |
| chor. | Mariusz Wądołowski |
| chor. | Artur Fiedziuszko |
| mł. chor. | Łukasz Raciński |
| mł. chor. | Wojciech Ślusarek |
| st. sierż. szt. | Kazimierz Karaś |
| sierż. szt. | Aleksander Kacprzak |
| sierż. szt. | Grzegorz Lichocki |
| sierż. szt. | Roch Lichocki |
| st. sierż. | Ryszard Bemsz |
| st. sierż. | Andrzej Lesiński |
| st. sierż. | Piotr Wołoszczuk |
| st. sierż. | Marian Kałucki |
| st. sierż. | Marek Dołęgowski |
| st. sierż. | Mariusz Rymarkiewicz |
| st. plut. | Marek Van Dessel |
Bibliografia:
- W rozdziale 1. wykorzystano fragmenty z broszury zredagowanej przez ppłk. Stefana Dymańskiego, ppłk. Edwarda Świercza, mjr. J. Wojdana, mjr. Krzysztofa Galasa i B. Wasila p.t.: “20 lat 78. pułku rakietowego Obrony Powietrznej” – Mrzeżyno 1986–2006.