m. Hel (Jednostka Wojskowa 1126)
1. Historia 22. dywizjonu rakietowego Obrony Powietrznej.
Zarządzeniem Nr 0015/Org. dowódcy WOPK z 16 stycznia 1963 roku, na bazie dotychczasowego 60. Samodzielnego Pułku Artylerii Przeciwlotniczej, powstaje 60. Brygada Artylerii Obrony Powietrznej Kraju m. Gdynia. Na podstawie rozkazu dowódcy OPK nr 0012 z dnia 12.01.1963 roku, ma być sformowanych pięć dywizjonów ogniowych i jeden dywizjon techniczny. Nowo formowane dywizjony mają dysponować PZR SA-75 Dzwina.
Jednym z tych dywizjonów był 22. dywizjon ogniowy OPK m. Hel, JW 1126, pierwszy dowódca kpt. Jerzy Olszewski. Kadra i żołnierze służby zasadniczej zostali przeszkoleni do obsługi PZR SA-75 Dzwina w Centrum Szkolenia Specjalistów Artylerii i Radiotechniki m. Bemowo Piskie w okresie od 10.11.1962 do 23.03.1963 r. Podczas egzaminów końcowych słuchacze kursu uzyskali najwyższą ocenę (4.50) w historii Centrum.
Miejsce 22. do OPK m. Hel w ugrupowaniu bojowym 60. BA OPK – rok 1964. SD i SNR: 54°36’52.05”N 18°48’42.55 E.
Dywizjon nie posiadał jeszcze w owym czasie sprzętu bojowego. W celu utrzymania na wysokim poziomie wyszkolenia, wysłano obsługi dywizjonu na praktyki do 13 DA OPK na Śląsk. W 1963 roku zapadła decyzja wprowadzenia na uzbrojenie wszystkich dywizjonów rakietowych brygady nowego PZR S–75M Wołchow. Dowódca WOPK, rozkazem Nr 001/Org. z dnia 15.02.1964 r., polecił przeszkolić w CSS AiR na nowy PZR S-75M Wołchow obsługi dywizjonów. Szkolenie odbyło się w okresie od 15.03.1964 do 09.06.1964 r.
W pierwszej połowie 1964 roku dywizjon otrzymuje nowy zestaw rakietowy S-75M Wołchow. Historyczne dla dywizjonu pierwsze strzelanie bojowe na poligonie w Aszułuku w byłym ZSRR odbyło się 21 maja 1965 roku – dowódca dywizjonu mjr Antoni Kiwior. Odbyte strzelanie dało legitymację do pełnienia dyżurów bojowych w systemie Obrony Powietrznej Kraju (z czasem 6 minut na osiągnięcie gotowości do startu rakiet dyżurnych). W późniejszym czasie, po dozbrojeniu w rakiety 20 DSU, dywizjony nadmorskie osiągały gotowość do startu rakiet w 3 minuty.
Na terenie strefy bojowej dywizjonu rozlokowana była 214 kompania radiotechniczna sformowana 16.05.1977 r.Początkowo dysponowała RLS P-15, następnie NUR-21, PRW i stanowiskiem dowodzenia. Kompania została rozformowana w marcu 1992 r.
Obiekty 22. do OPK m. Hel na strefie B: 1 – schron SNR i SD, 2 – wyrzutnie rakiet, 3 – wiaty na STZ z rakietami, 4 – stanowiska ogniowe PKM-2 (szt.2) i PKMZ-2 (szt.1), 5 – ukrycia dla obsług, 6 – stacja transformatorowa, mag. 7a i mag. 7b – magazyny gotowych rakiet (bez paliwa i utleniacza), 8 – domek dla grupy dyżurnej (kadra i żołnierze baterii radiotechnicznej, żołnierze baterii startowej odpoczywali w schronie SNR), 9 – SD baterii technicznej (lab. chem.), st.4 – stanowisko montażu i zbrojenia rakiet, st.5 – stanowisko dystrybucji paliwa (saminy), st.10a – schron do sprawdzania pirotechniki (WDM – detonatorów ładunku bojowego rakiet), st.17 – stanowisko dystrybucji utleniacza, st.17a – stanowisko neutralizacji zbiorników paliwa i utleniacza w rakietach i neutralizator utleniacza, 18 – strzelnica, 214 krt – SO 214 krt z 21 brt m. Władysławowo, baplot 57 mm – miejsce dyslokacji baterii osłonowej 57 mm armat plot (szt. 6).
W kolejnych latach sprzęt dywizjonu ulegał modernizacji. Na miejsce RLS P-12 wprowadzono RLS P-18, dywizjon został włączony do systemu automatycznego dowodzenia WEKTOR i wzbogacił się o wysokościomierz PRW-13. W ramach restrukturyzacji Sił Zbrojnych RP 22. dywizjon rakietowy OP rozformowano w końcu września 2001.
Dowódcy dywizjonu:
- kpt. Jerzy Olszewski od 1963 do 1964;
- mjr Antoni Kiwior od 1964 do 1968;
- mjr Kazimierz Rec od 1968 do 1981;
- mjr Tadeusz Krzyżowski od 1981 do 1987;
- mjr Edward Strzelecki od 1987 do 1989;
- mjr Marek Kacperek od 1989 do 1994;
- mjr Zbigniew Krzywosz od 1994 do 1998;
- mjr Leszek Kuchnowski od 1998 do 1999;
- mjr Marek Kuchnowski od 1999 do 2001;
Skład osobowy 22. dr OP z 1973/74 roku. [1]
Dowództwo i sztab dywizjonu
| Stanowisko | Osoba |
|---|---|
| Dowódca | ppłk Kazimierz Rec |
| Zastępca dowódcy ds. politycznych | mjr Chojnicki |
| Szef sztabu – zastępca dowódcy | mjr Eugeniusz Szumowski |
| Pom. szefa sztabu – of. łączności | kpt. Stanisław Jurek |
| Szef służb technicznych – zastępca dowódcy | kpt. Jan Suwara |
| Szef służb uzbrojenia i elektroniki | ppor. Mieczysław Kaczmarek (od września 1974 r.) |
| Szef służby samochodowej | por. Mieczysław Perczyński |
| Kwatermistrz | kpt. Piotr Wielgus |
| Szef służby mundurowej | chor sztab. Tadeusz Madejewski |
| Szef izby chorych | chor. Papis |
Export to Sheets
Bateria radiotechniczna
| Stanowisko | Osoba |
|---|---|
| Dowódca baterii | kpt. Henryk Konarkowski |
| Szef baterii | st. ogn. Zdzisław Koszewski (do grudnia 1973) |
| Dowódca plutonu | por. Tadeusz Krzyżowski |
| Technik RNK i PW | chor. Wit Pałucki |
| Technik | por. Marian Orłowski |
| Technik | por. Jan Gurin |
| Technik | por. Jaroszuk |
Export to Sheets
Bateria startowa
| Stanowisko | Osoba |
|---|---|
| Dowódca baterii startowej | kpt. Walaszek Ryszard |
| Dowódca plutonu startowego | chor. Tadeusz Kamiński |
| Dowódca plutonu startowego | plut. Emil Kopczyński |
Export to Sheets
Bateria techniczna
| Stanowisko | Osoba |
|---|---|
| Dowódca baterii | por Henryk Mikuła |
| Szef baterii | st. ogn. sztab. Jan Górczyński |
| Kierownik sekcji montażu i zbrojenia | ppor. Andrzej Gędziorowski |
| Technik montażu i zbrojenia | chor. Jerzy Gulbinowicz |
| St. technik paliwa | chor. Antoni Chmura |
| Technik utleniacza | mł. chor. Ryszard Piotrowski |
| Dowódca RSKP | por. Janusz Rogulski |
| St. technik RSKP | por. Waldemar Nowakowski |
| Technik RSKP | chor. Wit Pałucki |
Export to Sheets
Kompania ochrony
| Stanowisko | Osoba |
|---|---|
| Dowódca | kpt. Witold Tarkiewicz |
Export to Sheets
Bateria osłonowa
| Stanowisko | Osoba |
|---|---|
| Dowódca | por. Jerzy Błażejczyk |
Export to Sheets
2. Dokumenty i fotografie.
Ppłk rez. Edward Strzelecki:
Ppłk rez. Edward Strzelecki, absolwent WOSWR Jelenia Góra z 1975 roku. W latach 1975-1977 r. był oficerem naprowadzania w 22. doar OPK. W latach 1977-1979 dowódca plutonu i w latach 1979-1981 był dowódcą baterii radiotechnicznej w 22. doar OPK. W latach 1981-1987 szef służb technicznych – zastępca dowódcy i w latach 1987-1989p.o. dowódca 22. doar OPK m. Hel. W 1987 r. ukończył WKDO w CSS WRiA. W latach 1989-2005 służył w Oddziale Wojsk Rakietowych i Artylerii 2. KOP 4. między innymi jako oficer operacyjno-szkoleniowy i specjalista w Wydziale Szkolenia Oddziału Wojsk Rakietowych w latach 1989-2002 i jako szef Wydziału Szkolenia – zastępca szefa Oddziału WR w latach 2002-2005.
Jak wyglądają obiekty byłego dywizjonu w m. Hel? Oto kilka zdjęć wykonanych 05 stycznia 2013 r. przez st. chor. rez. Włodzimierza Steinka. St. chor. rez. Włodzimierza Steinka służył w 25. dr OP w latach 1977 – 1979 jako technik RNK, wcześniej służył także w 60. dr OP m. Olszewnica w latach 1973 – 1975 i jak każdemu przeciwlotnikowi WOPK, nie obce jest mu CSS WRiA m. Bemowo Piskie czy poligon w dalekim Aszułuku. Obiekty byłego 22. dr OP m. Hel, po jego rozformowaniu w 2001 roku, zostały przekazane do Marynarki Wojennej i dalej do Agencji Mienia Wojskowego. 12 marca 2013 roku AMW organizuje kolejny (trzeci) przetarg na nieruchomości z rejonu strefy A (administracyjnej) byłego 22. dr OP.
- Brama do byłego 22. dr OP m. Hel, po rozformowaniu obiekty MW i obecnie AMW.
- Dyżurka oficera dyżurnego w byłym 22. dr OP m. Hel.
- Wejście do: kantyny, stołówki kadry, sanitariatów i dalej wejście na stołówkę żołnierską w byłym 22. dr OP m. Hel.
- Budynek sztabu w byłym 22. dr OP m. Hel.
- Budynek koszarowy w byłym 22. dr OP m. Hel.
- PKT w byłym 22. dr OP m. Hel.
- Garaże w parku samochodowym w w byłym 22. dr OP m. Hel.
- PSO w parku samochodowym w byłym 22. dr OP m. Hel.
- Boksy garażowe w parku samochodowym w byłym 22. dr OP m. Hel.
- Boksy garażowe w parku samochodowym w byłym 22. dr OP m. Hel.
- MPS w byłym 22. dr OP m. Hel.
U W A G A: Pełny zbiór zdjęć wykonanych przez st. chor. rez. Włodzimierza Steinka można zobaczyć w Galerii Foto WRiA.PL w albumie p.t. Obiekty byłego 22. dr OP m. Hel (41 zdjęć. z dnia 05.01.2013 r.).
Kolejne zdjęcia z 22. dr OP m. Hel udostępnił ppłk w st. spocz. Stanisław Wojniusz. Zdjęcia zostały wykonane 31 października 2008 roku przez ppłk. rez. Jerzego Policha i kmdr. por. rez. Józefa Białogońskiego. Na zdjęciach możemy zobaczyć jak wyglądały obiekty strefy “B” 22. doar OPK m. Hel. Obecnie (2013 r.) po przedstawionych na zdjęciach obiektach nie ma śladu. Ppłk w st. spocz. Stanisław Wojniusz jest absolwentem OSR Jelenia Góra z 1966 roku. W latach 1966-1973 r. był technikiem RNK i dowódcą plutonu WCz w 22. doar OPK. W latach 1973-1980 r. był dowódcą baterii radiotechnicznej i w latach 1980-1983 dowódcą 64. doar OPK m. Hel-Bór. W 1978 r. ukończył WKDO w CSS WRiA jako prymus. W latach 1983-1996 służył w 4. GBR OP m. Gdynia.
- Magazyn rakiet w byłym 22. dr OP m. Hel.
- Stanowisko nr 4 do montażu i zbrojenia rakiet w byłym 22. dr OP m. Hel.
- Stanowisko 10a do sprawdzania WDM (detonatorów ładunków bojowych rakiet) w baterii technicznej byłego 22. dr OP.
- Odporna na działanie kwasu azotowego wiata do neutralizacji zbiorników rakiet PZR S-75M Wołchow.
- Neutralizator kwasu azotowego na stanowisku zlewania resztek RMN i neutralizacji zbiorników rakiet PZR S-75M Wołchow.
- “Domek” zmiany dyżurnej dywizjonu w 22. dr OP.
- Schron SNR i SD w 22. dr OP m. Hel.
- Schron SNR i SD w 22. dr OP m. Hel.
- Wejście do schronu na podjeździe działobitni PKM-2.
- Wiata, pozostałość po wiacie, na STZ z rakietami w 22. dr OP.
- Stanowisko RSWP w 22. dr OP.
U W A G A: Pełny zbiór zdjęć wykonanych przez ppłk. rez. Jerzego Policha i kmdr. por. rez. Józefa Białogońskiego można zobaczyć w Galerii Foto WRiA.PL w albumie p.t. Obiekty strefy B byłego 22. dr OP m. Hel (40 zdjęć. z dnia 31.10.2008 r.).
Andrzej Gędziorowski – pocztówki z Aszułuku:
Aszułuk wiosna 1974 roku, ppor. Andrzej Gędziorowski w otoczeniu żołnierzy baterii technicznej.
Aszułuk wiosna 1974 roku, ppor. Andrzej Gędziorowski kierownik montażu i zbrojenia baterii technicznej w 22. dr OP m. Hel.